Çocuğunuz oyunda ne anlatır?

Bir yetişkin zor bir gün geçirdiğinde bunu anlatabilir: “Bugün çok yoruldum, kendimi yetersiz hissettim.” Çocukta bu cümlenin karşılığı çoğu zaman bir oyundur. Kule kurup yıkmak, bebeği azarlamak, aynı sahneyi defalarca tekrar etmek… Bunlar rastgele değildir.

Oyun bir dildir

Çocuk merkezli yaklaşımın temel varsayımı şudur: çocuk, henüz sözcüklerle taşıyamadığı duyguyu oyunun içine yerleştirir. Kardeşi doğduktan sonra oyuncak bebeği sürekli “yaramaz” ilan eden bir çocuk, aslında evde kaybettiğini düşündüğü yeri anlatıyor olabilir. Hastane oyununu tekrar tekrar kuran bir çocuk, geçen ay yaşadığı ameliyatı sindirmeye çalışıyor olabilir.

Bu yüzden oyun odasında yön çocuktadır. Yetişkin olarak yapmamız gereken şey oyunu düzeltmek, yönlendirmek ya da “doğrusunu” öğretmek değil; eşlik etmek ve gördüğümüzü isimlendirmektir.

Evde de yapabileceğiniz üç şey

• Günde 15 dakika, tümüyle çocuğun yönettiği oyun. Telefon uzakta, öneri yok, soru yok. Yalnızca eşlik. Kısa ama kesintisiz olması, uzun ama bölünmüş olmasından değerlidir.
• Davranışı değil, duyguyu isimlendirin. “Kuleyi yıktın” yerine “Kule istediğin gibi olmayınca canın sıkıldı” demek, çocuğa duygusunun bir adı olduğunu öğretir.
• Tekrarları ciddiye alın. Aynı sahne haftalarca dönüyorsa, orada sindirilmeye çalışılan bir şey vardır. Sahneyi değiştirmek yerine sabırla eşlik etmek çoğu zaman daha işe yarar.

Çocuk, anlaşıldığını hissettiği anda davranışını değiştirmeye başlar — açıklama yaptığımız anda değil.

Ne zaman destek almalı?

Uyku ve tuvalet alışkanlıklarında uzun süren geriye dönüşler, okula gitmek istememe, akranlarıyla oyuna girmekte belirgin zorlanma, öfke patlamalarının şiddeti ve sıklığı… Bunlar tek başına bir tanı anlamına gelmez; ama sürüyorsa, çocuğun taşımakta zorlandığı bir yük olduğunu gösterir.

Böyle bir dönemde yapılan çalışma çoğu zaman iki hatlıdır: çocukla oyun temelli görüşmeler ve ebeveynle düzenli görüşmeler. Çünkü çocuğun iyileşmesi, çoğu zaman evin ikliminin değişmesiyle birlikte ilerler.